{"id":7888,"date":"2026-03-02T20:13:43","date_gmt":"2026-03-02T20:13:43","guid":{"rendered":"http:\/\/www.swiattoli.pl\/?p=7888"},"modified":"2026-03-02T20:13:43","modified_gmt":"2026-03-02T20:13:43","slug":"chlopki-opowiesc-o-naszych-babkach-opowiesc-ktorej-brakowalo-polskiej-historii","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.swiattoli.pl\/?p=7888","title":{"rendered":"Ch\u0142opki. Opowie\u015b\u0107 o naszych babkach \u2014 opowie\u015b\u0107, kt\u00f3rej brakowa\u0142o polskiej historii"},"content":{"rendered":"

Kiedy si\u0119ga\u0142am po \u201eCh\u0142opki. Opowie\u015b\u0107 o naszych babkach\u201d<\/em> Joanny Kuciel\u2011Frydryszak, nie spodziewa\u0142am si\u0119, \u017ce lektura a\u017c tak intensywnie poruszy, uderzy w rodzinne wspomnienia i zmusi do my\u015blenia o przesz\u0142o\u015bci, o kt\u00f3rej w Polsce m\u00f3wi si\u0119 za ma\u0142o, za rzadko i za p\u0142ytko.<\/p>\n

To ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra otwiera oczy na \u015bwiat kobiet wiejskich \u2014 tych najbardziej zapracowanych, najbardziej niewidzialnych i najbardziej zapomnianych<\/strong>. To one przez wieki d\u017awiga\u0142y na sobie ci\u0119\u017car utrzymania rodziny, gospodarstwa, rodzenia i wychowywania dzieci, a jednak w historii prawie nie istniej\u0105.<\/p>\n

Kuciel\u2011Frydryszak wydobywa ich historie na \u015bwiat\u0142o dzienne \u2014 cierpliwie, delikatnie, ale jednocze\u015bnie z odwag\u0105.<\/p>\n

O czym w\u0142a\u015bciwie jest ta ksi\u0105\u017cka?<\/strong><\/h1>\n

To nie jest prosta opowie\u015b\u0107 o \u017cyciu na wsi.
\nTo reporta\u017c historyczno\u2011spo\u0142eczny<\/strong>, kt\u00f3ry rekonstruuje codzienno\u015b\u0107 kobiet z ni\u017cszych warstw spo\u0142ecznych, analizuj\u0105c:<\/p>\n

    \n
  • ich prac\u0119 od dzieci\u0144stwa,<\/li>\n
  • los dziewczynek pozbawionych edukacji,<\/li>\n
  • system zale\u017cno\u015bci, w kt\u00f3rych tkwi\u0142y,<\/li>\n
  • rol\u0119 kobiet w gospodarstwie,<\/li>\n
  • macierzy\u0144stwo bez wsparcia medycznego i psychicznego,<\/li>\n
  • wieczn\u0105 obecno\u015b\u0107 pracy \u2014 tak\u017ce w trakcie porodu, po\u0142ogu, choroby, \u017ca\u0142oby, a nawet przemocy.<\/li>\n<\/ul>\n

    Autorka nie opowiada o wyj\u0105tkowych przypadkach. Wr\u0119cz przeciwnie \u2014 pokazuje, \u017ce dramat by\u0142 powszednio\u015bci\u0105<\/strong>.<\/p>\n

    Nie ma tu wybitnych bohaterek w hollywoodzkim sensie. S\u0105 zwyk\u0142e kobiety, kt\u00f3re \u017cy\u0142y i pracowa\u0142y w skali niemal niewyobra\u017calnej dla wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka \u2014 a mimo to nie narzeka\u0142y, bo \u201etak by\u0142o zawsze\u201d.<\/p>\n

    Najmocniejsze w\u0105tki ksi\u0105\u017cki<\/strong><\/h1>\n
      \n
    1. \u017bycie od dziecka podporz\u0105dkowane pracy<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

      Ch\u0142opki cz\u0119sto zaczyna\u0142y prac\u0119 w polu maj\u0105c ledwie 5\u20136 lat.<\/p>\n

      Ich dzieci\u0144stwo by\u0142o dzieci\u0144stwem \u201es\u0142u\u017cby\u201d<\/strong> \u2014 najpierw w domu, potem w gospodarstwie, a cz\u0119sto nast\u0119pnie \u201eu ludzi\u201d, na s\u0142u\u017cbie, gdzie jako nastolatki pe\u0142ni\u0142y funkcj\u0119 taniej si\u0142y roboczej.
      \nZe szko\u0142y rezygnowa\u0142y nie z lenistwa, lecz z biedy \u2014 ubo\u017csze rodziny potrzebowa\u0142y \u201er\u0105k do roboty\u201d.<\/p>\n

        \n
      1. Niewidzialna praca kobiet<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

        To kobiety odpowiada\u0142y:<\/p>\n

          \n
        • za gotowanie,<\/li>\n
        • noszenie wody,<\/li>\n
        • karmienie zwierz\u0105t,<\/li>\n
        • pranie na tarce,<\/li>\n
        • opiek\u0119 nad dzie\u0107mi,<\/li>\n
        • prace polowe,<\/li>\n
        • szycie,<\/li>\n
        • przygotowanie opa\u0142u,<\/li>\n
        • utrzymanie domu.<\/li>\n<\/ul>\n

          To one by\u0142y \u201ecentrum dowodzenia\u201d, cho\u0107 nikt nie nazywa\u0142 tego prac\u0105.
          \nIch wk\u0142ad by\u0142 niewidzialny, oczywisty, naturalny.<\/p>\n

            \n
          1. Przemoc wpisana w system<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

            W ksi\u0105\u017cce mocno wybrzmiewaj\u0105 w\u0105tki:<\/p>\n

              \n
            • przemocy ekonomicznej,<\/li>\n
            • przemocy domowej,<\/li>\n
            • przemocy seksualnej,<\/li>\n
            • przemocy wynikaj\u0105cej z tradycji i zale\u017cno\u015bci kulturowych.<\/li>\n<\/ul>\n

              Wszystko to pod pozorem \u201enormy spo\u0142ecznej\u201d.<\/p>\n

              Kobieta mia\u0142a by\u0107 pos\u0142uszna, \u201eradzi\u0107 sobie\u201d i \u201enie pyszczy\u0107\u201d.
              \nNawet gdy cierpia\u0142a, nawet gdy rodzi\u0142a kilkana\u015bcie dzieci, nawet gdy by\u0142a wycie\u0144czona.<\/p>\n

                \n
              1. Macierzy\u0144stwo bez romantyzmu<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

                To chyba najbardziej wstrz\u0105saj\u0105ce fragmenty ksi\u0105\u017cki.
                \nPorody odbywa\u0142y si\u0119 w\u015br\u00f3d obowi\u0105zk\u00f3w domowych, bez przygotowania, bez aseptyki.<\/p>\n

                \u015amier\u0107 noworodk\u00f3w, \u015bmier\u0107 kobiet przy porodzie i wielodzietno\u015b\u0107 nie by\u0142y tragediami jednostkowymi \u2014 by\u0142y elementem wiejskiego \u017cycia.<\/p>\n

                Macierzy\u0144stwo by\u0142o ci\u0119\u017carem, nie wyborem.<\/p>\n

                  \n
                1. Si\u0142a kobiet wiejskich<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

                  Mimo tragicznych warunk\u00f3w, w ksi\u0105\u017cce wida\u0107 ogrom:<\/p>\n

                    \n
                  • hartu ducha,<\/li>\n
                  • zaradno\u015bci,<\/li>\n
                  • inteligencji praktycznej,<\/li>\n
                  • odpowiedzialno\u015bci,<\/li>\n
                  • kobiecej solidarno\u015bci,<\/li>\n
                  • umiej\u0119tno\u015bci przetrwania.<\/li>\n<\/ul>\n

                    To nie historia \u201ebiednych ch\u0142opk\u00f3w\u201d.
                    \nTo historia \u201esilnych kobiet, kt\u00f3rym \u015bwiat niczego nie u\u0142atwia\u0142\u201d.<\/p>\n

                    Dlaczego ta ksi\u0105\u017cka jest tak wa\u017cna?<\/strong><\/h1>\n

                    \u2714 Przywraca pami\u0119\u0107 o tych, kt\u00f3rych historia nie zapisa\u0142a<\/strong><\/p>\n

                    Narracje historyczne nie obejmowa\u0142y pracy kobiet, bo nie wpisywa\u0142a si\u0119 w obraz \u201ewa\u017cnych wydarze\u0144\u201d. Ksi\u0105\u017cka to zmienia.<\/p>\n

                    \u2714 Pozwala zrozumie\u0107 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 Polsk\u0119<\/strong><\/p>\n

                    Wiele dzisiejszych mechanizm\u00f3w spo\u0142ecznych \u2014 szczeg\u00f3lnie w rodzinach \u2014 ma swoje \u017ar\u00f3d\u0142a w\u0142a\u015bnie w mentalno\u015bci kobiet wiejskich.<\/p>\n

                    \u2714 Rozbraja mit \u201esielskiej wsi\u201d<\/strong><\/p>\n

                    W miejsce poczt\u00f3wkowej idylli pojawia si\u0119 prawdziwy obraz codziennej har\u00f3wki.<\/p>\n

                    \u2714 To ho\u0142d dla naszych bab\u0107<\/strong><\/p>\n

                    Czytaj\u0105c j\u0105, mo\u017cemy wiele lepiej zrozumie\u0107 kobiety, kt\u00f3re nas wychowa\u0142y \u2014 ich l\u0119ki, ich si\u0142\u0119, ich zachowania, ich milczenie.<\/p>\n

                    Kim jest autorka? \u2013 kilka zda\u0144 o Joannie Kuciel\u2011Frydryszak<\/strong><\/h1>\n

                    Joanna Kuciel\u2011Frydryszak to polska dziennikarka i pisarka, absolwentka filologii polskiej Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego.<\/p>\n

                    Pracowa\u0142a jako reporterka m.in. w Radiu Wroc\u0142aw, Polskim Radiu oraz w \u201eGazecie Wyborczej\u201d. Jest autork\u0105 cenionych ksi\u0105\u017cek biograficznych i reporta\u017cy, kt\u00f3re konsekwentnie przywracaj\u0105 pami\u0119\u0107 o kobietach i grupach pomijanych przez histori\u0119 \u2014 m.in. \u201eS\u0142u\u017c\u0105cych do wszystkiego\u201d<\/em>, \u201eI\u0142\u0142y\u201d<\/em> oraz \u201eS\u0142onimskiego. Heretyka na ambonie\u201d<\/em>.<\/p>\n

                    Najwi\u0119kszy sukces przynios\u0142y jej jednak \u201eCh\u0142opki. Opowie\u015b\u0107 o naszych babkach\u201d<\/em> \u2014 bestseller, kt\u00f3ry przekroczy\u0142 p\u00f3\u0142 miliona sprzedanych egzemplarzy i zdoby\u0142 tytu\u0142 Ksi\u0105\u017cki Roku 2023.<\/p>\n

                    Jej tw\u00f3rczo\u015b\u0107 wyr\u00f3\u017cnia:<\/p>\n

                      \n
                    • skrupulatno\u015b\u0107 badawcza,<\/li>\n
                    • ogromna empatia,<\/li>\n
                    • dba\u0142o\u015b\u0107 o ka\u017cdy szczeg\u00f3\u0142,<\/li>\n
                    • umiej\u0119tno\u015b\u0107 \u0142\u0105czenia historii jednostki z histori\u0105 spo\u0142eczn\u0105,<\/li>\n
                    • prawdziwie kobieca perspektywa.<\/li>\n<\/ul>\n

                      Podsumowanie: dlaczego warto przeczyta\u0107 \u201eCh\u0142opki\u201d?<\/strong><\/h1>\n

                      Bo to ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra:<\/p>\n

                        \n
                      • zmienia spos\u00f3b patrzenia na histori\u0119,<\/li>\n
                      • wzrusza, ale te\u017c edukuje,<\/li>\n
                      • jest potrzebnym ho\u0142dem dla kobiet wiejskich,<\/li>\n
                      • otwiera oczy na to, o czym nie m\u00f3wi\u0142y nam podr\u0119czniki,<\/li>\n
                      • pomaga zrozumie\u0107 w\u0142asne korzenie,<\/li>\n
                      • jest napisana wyj\u0105tkowo pi\u0119knym i przyst\u0119pnym j\u0119zykiem.<\/li>\n<\/ul>\n

                        To jedna z najwa\u017cniejszych ksi\u0105\u017cek polskiej literatury faktu ostatnich lat \u2014 i lektura, do kt\u00f3rej chce si\u0119 wraca\u0107, bo opowiada o nas samych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

                        Kiedy si\u0119ga\u0142am po \u201eCh\u0142opki. Opowie\u015b\u0107 o naszych babkach\u201d Joanny Kuciel\u2011Frydryszak, nie spodziewa\u0142am si\u0119, \u017ce lektura a\u017c tak intensywnie poruszy, uderzy w rodzinne wspomnienia i zmusi do my\u015blenia o przesz\u0142o\u015bci, o kt\u00f3rej w Polsce m\u00f3wi si\u0119 za ma\u0142o, za rzadko i za p\u0142ytko. To ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra otwiera oczy na \u015bwiat kobiet wiejskich \u2014 tych najbardziej zapracowanych, …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7889,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[2,3],"tags":[2625,2626,222,1122,2627,2628,338,1615],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.swiattoli.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7888"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.swiattoli.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.swiattoli.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.swiattoli.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.swiattoli.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7888"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.swiattoli.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7888\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7890,"href":"http:\/\/www.swiattoli.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7888\/revisions\/7890"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.swiattoli.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7889"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.swiattoli.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7888"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.swiattoli.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7888"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.swiattoli.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7888"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}